Ahodah Rung Tlang a chim? Who Broke Mount Rung?

Kan hnu ah khan Norway ummi Chin Relief Committee nih Oslo ah seminar kan tuah i a kong tlawmpal zong post pakhat ah ka ttial bal. Mah lio i an kan telpi mi Pu Victor Biak Lian nih a chimmi pawl lakah ka lung ah a tang ngaimi, khua a ka ruah ter tuk mi cu, Laitlang a rawhmi hi kanmah ruang ah a si i tu hnu in cun kan nundan (ways of life) kan thlen hrimhrim a hau cang, timi hi a si.

Norway i thinkung le ramkung an dawtning hi Norway a ummi Laimi nih kan ceih lengmang mi a si; an zohkhenh dan le an dawt dan kan hmuh ah kan Laitlang thingram a dawt le a zohkhenh kan thiam lo dan an kan hngalh ter ngai tawn.

Photo credit: Lian Hakha
Photo credit: Lian Hakha

Nai i kan tonmi thingkung kan hau tuk ruangah a si tiah na ruat maw ka hngal lo, nain kei ka zumh ngaimi a si. Thingkung kan hau, tuuhmawng kan ttheh tikah, a rawkmi hi thingkung le vawlei lawng si loin saram pawl nunnak ca zong ah hrawktu a si. Vawlei zong nih ti le ruah a dawp in ttha tein a fim kho ti lo. Vawilei nawn zong a tlau dih.

Kan mawh maw ti ah cun mawh lo bak nak cu kan hngalh cio dih. Zei in dah rawl kan chuan lai, zei in dah inn kan sak hnga, zeidah kan i toh lai, cun, ok, chim chap ti duh hlah ning. Hngalh cia a si ko i.

Photo Credit: Lian Hakha
Photo Credit: Lian Hakha

Nain, kan luan ve nak pakhat cu kan kut aa thleh tuk. Ka chim duhmi cu ramlak ah kan kal tikah thing caah kan phorh lo ko ding, zei hmanh zong a kan ti lo mi thingkung no tete sam ta duak le themh phunphai kan hman mi khi cu a poi tuk ka ti, atu ka ruah ah ka thling a za, an hmaikhah zong a si lo, a sertu hna hmai khah zong a si lo. Ziah namte a harmi te kan i put le cangka tein sam lo le hau lo in kan um khawh hnga lo, ka ti.

Photo Credit: Lian Hakha
Photo Credit: Lian Hakha

Atu kan tonmi nih hin fim tampi kan chim hram seh ti ka duh tuk. Ka duh lawng si loin a zumh zong ka zumh, kan nun dan an kan ruahter tthan tu a si hrim hrim lai ka ti. Zeitluk in dah rawhral hi a fah ti kan hngalh cang caah zohkhenh a kan thiam ter deuh lai tiah zumh hrimhrim. Lungfim deuh nih hi kong hi tampi aupi, chimpi, ceihpi, cawmpiak tu cu kan herh. Hi lio caan hmanh ah hin thingram le kan vawlei dawtnak kong awareness tuah kan tlolh ahcun mitam pi bantuk in thingram kilvennak lei chimh kan har chinchin men lai.Laimi hi ka hmuhmi balmi miphun tampi nak in cun miphun le ram a dawmi kan si tiah ka ruah. Dawt a herhnak kong ttha tein chimh kan si i kan i fian i kan hngalh ko ahcun lungfim bu tein aa tuah hramhram mi cu kan um hmanh ah a tlawm pacik te kan si lai ka ti. Kan nunnak caah thinghau a herhmi zong hi atu ahcun a zor thluahmah ko cang, a zor chinchin rih lai. Atu hmanh ah Hakha ah electric ttha tein a ngah cang cu mu. Thil ttha tampi a chuak te ko lai tiah ka zumh ko.

Photo Credit: Lian Hakha
Photo Credit: Lian Hakha

A tawinak in:

Tutan rawhnak kan tonmi hi kanmah minung tuahsernak ruang ah a chuakmi a si tiah ka ruah. Kan mawh lo nak cu kan nunnak caah kan herh caah kan tuah a herh bak mi a si. Kan mawh nak cu a herh lo tiang in kan hrawk tuk, kan kut a fim lo tuk. Atu ah electric mei lei le adangdang lei in tthanchonak a chuak chin lengmang caah kan nunnak caah thingkung hau i bochan hi a zor chinchin cang lai. Cu bantuk konglam nih tampi kan thingram a khamh hna bantuk in kanmah zong kan zia le kan nundan tampi kan i remh a hau. Kan i remh lawng si loin dawt le zohkhenh kan thiam nakhnga zong kan cawn chin lengmang a herh. Cu bantuk i cawnpiaknak caah atu hlei in caan ttha a um ti lo (um ti hram hlah seh). Hi i cawnpiak hi kan tlolh lo hrimhrim a hau.