Hakha a tthangcho maw?

Kan hnu thla February ah kanu le kapa he Kawlram kan tlung. Thla khat deng hrawng kan um i a tam bik kan umnak hi Hakha ah a si. Kawlram ka um lio ah siseh, ka rak tlun hnu ah siseh bia an ka hal bikmi a leh kaa harh bikmi cu Hakha a tthangcho maw timi biahalnak a si.

Aa thlengmi a tampi. Nain tthancho a si maw si lo ti a chim awk ka thiam lo. Hakha ah a tthangmi ka si i a luan ciami kum 11 ah ramdang ah ka pem i mah hnu i a voi khat nak ka phanh tthan khi a si.

SAMSUNG CAMERA PICTURES

Rangoon-Hakha lam

Rangoon in Hakha direct bus in kan ra, suimilam 28 leng kan i cit. Hakha Maan timi kan i cit i Rangon khua chung le Hakha phanh lai ah hmanlung a hme deuhmi in an kan thlen nain a dang poah cu hmanlung a ngan pi in an kan phorh. Air-con a um, tthutnak a ngan pipi an si leng ah phone battery charge nak zong a um. New York le Baltimore kar kaa citmi bus nakin a ttha deuh. Norway i cit tawnmi bus he aa dannak cu bus cungah zumput a um rih lo. Mah te lawng cu a si ko.

SAMSUNG CAMERA PICTURES
Lei Um ah bus kan i thleng, bus hme mi pahnih ah an kan tlen.

SAMSUNG CAMERA PICTURESSAMSUNG CAMERA PICTURESSAMSUNG CAMERA PICTURES

 

Hakha phak lai tlang hrawng in Hakha van hmuh cu ka thin hi aa hlok. Nain vawlei khu a van chah thluahmah i ka lung a fim lo thluahmah. Hakah phanh lai ahcun thli a thiang lai tiah zeiruang dik ka ruah peng ka thei lo. Hakha kan um lio ah khual kan tlawn i kan kir tikah Hakha thli a thiang tiah ka ruahmi kha ka palh maw ti ka ruat tthan.

SAMSUNG CAMERA PICTURES

SAMSUNG CAMERA PICTURES

Khua Chung

Inn tampi a karh, mawttaw, saikel tampi a karh, vawlei khu a karh. Ka ngakchiat lio ah a ngan pipi in ka hmuhmi inn pawl pawng ah inn thar ngan deuh pipi aa sa cang. Ka hawi le he tution ttin pah ah kan i dawi tonnak inn karlak lam pawl an bi chinchin. Lamphawk ka kal tawnnak an phih cangmi ti bantuk pawl zong a um.

SAMSUNG CAMERA PICTURES

Ka hawi le an rak upa pah dih cang hna i a biapi mi rian pawl lawng te an ttuan cang hna. Taang 10 dihka ah kan i tthen mi hna a si i keimah pi lawng a tthang/upa lomi kaa lawh ter pah. Ka rak hmuh tawnmi mi tam deuh cu Hakha ah an um ti hna lo.

17353393_10158336273855263_6490946134604296837_n
Ngai tuk hna <3

Khuachung cu electric mei a ttha tuk cang, ka um vialte chung ah nikhat te lawng bak mei a ra lo. Ka hmuh tawk ah, inn pawl ah hin thing le meihol hman a tlawm deuh tuk cang. Electric tisa sonak hman khawh a si mi ko khi kaa lunghmuih. Hakha kan um lio ahcun tisa te ruah ah thing lak, mei kau, mei alh ter vialte khi tuah a hau. Thilsuknak seh zong hman a si cang nain ka hmuhmi a tlawm ngai rih.

Wi-Fi a umnak a tlawm ngai rih (ka theih tawkah) nain mobile data in internet hman khawh a si. Siangngakchia ca le research a tuahmi ca ah a har mi belte cu cauk, e-book pawl download a har tuk, PC in rianttuan a har deuh. Facebook cu a vingh in aa ving ko. OK tuk.

SAMSUNG CAMERA PICTURES
Hakha Market 

SAMSUNG CAMERA PICTURESSAMSUNG CAMERA PICTURES

Innchung ah zumput a chia mi an karh chin thluahmah i kaa nuam ngai, nain innleng ah choi a haumi a tampi rih. Zaanttim ti pawl ah herhhai a chuah ahcun a buai ngai.

Dum pawl le ngakchia pawl hmuh ah lung a nuam bik. Hakha ngakchia ka hmuhmi an i dawh hna ning hi, ka khuaruah a har. Ka hmanthlak a zohmi zong nih an ti dih. Dawh tak bak khi si. Dum i anhnah bak van ttawh i ttawl i ei bak cun kaa nuamh tuk nakah a lau in ka lau. Norway i anhnah kan ei mi hi Thailand in cahmi a si i a thar bik kan ti mi hmanh hi an ttawh, an pack hnu in lam ah zeimawzat a um cangmi an si. An man zong a fak, sa nakin an man a fak deuh. Hakha i ei mi anhnah cu si tel lo, organic lawng te a hei si chap i quality a um tuk cu mu. Avocado hoi hna i a kung cung a hmin mi, a thei tum pipi, a thawthaw bak an si.

SAMSUNG CAMERA PICTURES
Van Lal Pu te dum

Hakha le Globalization

Ka rak um lio ah Kawlram cu tawh hrenhmi a rak si. Vawlei ah pehtlaihnak a tlawm khawh chung in a tlawm. Atu ah cun Lei Um le Hakha kar kaa citmi bus cungah Jessie J hla an chuah. Ka research tuahmi hi nu le pa thleidannak/nu dirhmun cawisannak (gender issue/women empowerment) lei he aa pehtlaimi a si. Atu lio vawlei pumpi nih buai pi mi thil a si. Hakha i bia ka ruahmi hna tampi nih hi kong hi an i buai pi ve ti ka hmuh i ka khuaruah zong a har, a nuamh zong kaa nuam tuk. Ka um lio hrawng ah khan cun globalization hi a min kan theih men lawng a si. Atu ah cun vawlei ning in buaipi mi thil ttha lo dohnak ah kan i tel ve cang.

16388418_10158336274110263_5507337288564943121_n
Feminist Theology Class @Chin Christian University

Hi kong research tuah ah kawlram ka thlun hlan ah hin cauk heh tiah kaa rel cia, kawlram nu pawl kong an tuahmi research (a tlawm ngai rih) a tthing he a thar deuh he, academic a si lem lo mi ca pawl tiang khi ka rel hna. Kawlram ka rak um lio i a ka ngeihmi kawlram kong theihhngalhnak (knowledge) le ka cauk relmi fonh in ka thluak chung ah ka research kong he pehtlai in ruah ciami te a um ziar. Ka hlathlaimi kong hi ka theih ngai ko cang tiah ka rak ruah pah deng i ka supervisor nu nih cauk rel chap ti hlah a ka ti beh. Kan theih cang tiah kan ruah tikah kan lungthin on (open-minded) a har deuh i hmuh lo in kal takmi a tam tuk.

SAMSUNG CAMERA PICTURES

SAMSUNG CAMERA PICTURES

Hakha phanh lai tlang cung i khua ka ruahmi le khua chung i mi he bia kaa ruah hnu le khuasakdan pawl ka hmuh hnu in khua ka ruahmi hi aa dang tuk lawmmam. Minung bia ka ruahmi tampi i biachimmi nih fim tam tuk a ka chimh. A mak mak tor bak ka hmuh hna. Chin Christian University ah feminst theology le human rights timi course hoi hna an chimh hna. Siangngakchia zong hi Laitlang hmun ka kip le kawlram lei tibantuk in an si hna. Paletwa, Matupi, Kanpelett, Shan ram ti ban tuk hoi hna an tam tuk i sianginn kai a nuam tuk phun a si ka ti.

SAMSUNG CAMERA PICTURES
Kapa le ka u Harvey @Thlacamnak tlang

SAMSUNG CAMERA PICTURES

SAMSUNG CAMERA PICTURES
Hakha viewpoint 2 i Lai Inn

Hakha a tthangcho kun maw?

Biahalnak tthing ah kir u sih law, a luan ciami kum 10 ah Hakha a tthangcho maw tthang cho lo, ti chim ding ah ka um zat a tawi ngai, ka hmuhmi zong a tlawm. Ka hmuh tawk in ka chim belte ahcun, minung lungput le khuaruahdan ah hin a tthangcho ka ti. Leng lei thilri lei (mei, lam, ti, mawttaw, saikel, nundan tbk.) pawl he pehtlai in cun a tthangcho nain a a tthancho mi hi a tlawm tuk ka ti. Nain nikum kum chin i kokel harnak kan ton hlan Hakha le atu Hakha zei tluk aa dan ti tu cu ka hngal bak ve lo. A zei si zong ah phaisa le institution a ttha mi te a um ah cun fawi ngai i aa remh khomi a tam ngai ko. Cozah institution nih a ti khawh lo hmanh ah kanmah miphun (ramchung/ramleng) nih kan tuah khawhmi a tam tuk, kan tuah ciami zong a tam tuk. Tam deuh in a dang post ah ka rak ttial te lai.

 

Eidin Hmanthlak Pawl/ Food of America – Part 1

Nai hrawng cu thil a cangmi a tam tuk i ka blog ka hmuh lo nak zong a sau, ka pc ka on lo nak zong a sau. Atu nai te ah ka van lut i ka on lo kar ah voi 230 log in an timh ruangah wordpress nih a rak block hna timi report ka hmuh i ka lau hoi ning cu. Website saupi a zohkhenh cangmi caah cun khuaruah har a si men lai lo nain keimah bantuk website a host ka mi caah cun lau a um ngai. Nai ah ka bank/credit card fir (fraud) aa mih hoi i ralrin felfai ngai phun in ka um lio a si cuh. Mah kong cu hnu deuh ah. (Atu cu okay cang!)

Tuan deuh post kha dawi u sih ti ahcun New York diary peh a hau hnga. Nain mah in khan chikhat i din ta hna u sih law, eidin post hna u sih tiah, mu? Blog lum ter tthan nak ding ah eidin hmanthlak zoh hi a nuam ti bia. Khual tlawn i pakhat khat ei lai poah ah hmanthlak cu si cio nain hlonh an tong peng i hika tal ah hin fim hna u sih. USA ah thlakmi lawngte an si.

1.

Chinchin´s Sticky Rice with a little bit of this and that @Indianapolis
Lai Dawr @Indianapolis

2.

BBQ @ Neihneih te inn (Indianapolis)
BBQ @ Neihneih te inn (Indianapolis)

3.

can´t remember
Pengpeng le Aanu te he kan kalnak buffet dawr (buffet for 10 dollars!!!) @Indianapolis

4.

Chinatown @Chicago - A eimi nak in dawr hngaktu an tam deuh :D
Chinatown @Chicago – A eimi nak in dawr hngaktu an tam deuh 😀

5. A mui bang a si bak lo mi Chicago i Korean rawl dawr (a thaw theng lo ti nak)

SAMSUNG CAMERA PICTURES

SAMSUNG CAMERA PICTURES

SAMSUNG CAMERA PICTURES

SAMSUNG CAMERA PICTURES

SAMSUNG CAMERA PICTURES
Mah te hi cu a thaw

6.

Kanau aTluang BBQ sauce @Indianapolis
Kanau aTluang BBQ sauce @Indianapolis

7. Dingdi Laidawr @Lewisville, Texas

SAMSUNG CAMERA PICTURES
Sacek le zei le zei dik cawh
SAMSUNG CAMERA PICTURES
A thaw bak!

SAMSUNG CAMERA PICTURES

SAMSUNG CAMERA PICTURES
Ka lung a fiang bak lo nain a thaw ngai

8.

Tialmi le Bawi le Moses he kan kalnak Japanese dawr @Lewisville (?) An portion a ngan bak!
Tialmi le Bawi le Moses he kan kalnak Japanese dawr @Lewisville (?) An portion a ngan bak!
Mah zong thaw!
Mah zong thaw!

9. Sang Chep danghmi lunch @Blue Fish Jayjay ttuannak (ka ei dih i an lau pah cio!)

SAMSUNG CAMERA PICTURES

SAMSUNG CAMERA PICTURES

SAMSUNG CAMERA PICTURES
Aa dawh tuk i ka ttap hnik!
SAMSUNG CAMERA PICTURES
Ei sian zong an si bak lo nain …
SAMSUNG CAMERA PICTURES
Ka khimmm tuk cang nain a ra thluahmah ve ko i rawl nganh duh lo ah ka ei thluahmah ve ko
SAMSUNG CAMERA PICTURES
Cerku le Sang Chep he kan ei ti a si ko nain keimah deuh nih ttuanvo ka lak ko hna.

SAMSUNG CAMERA PICTURES

SAMSUNG CAMERA PICTURES

SAMSUNG CAMERA PICTURES
Mah hlan deuh te ah hin Lai dawr ah pe puri pahnih kan va ei ta chap. Zaan 12 tiang bak an taang ve hen ta.

A taang rihmi cu post dang in taar a hau lai, ka pc a ttap tuk cang. Part 2 ra te lai mu…!

Thaizing pumh nuam!

 

 

Holh rap (trap) ah kan i awk maw?

Nai hrawng kan miphun ni tuah le a min an auhnak kong i kan buai ning zoh ahcun a leng mi nih maw kan thei lai kawh ti phan ding khin a um. Buai ding cu um phung a si ko. Nain buai tthing pengmi buai hi cu a mak lo tuk. Kan holh aa dan cio cu kan hngalhnak a sau tuk cang, zei holh khi dik zapi hman ding ah ti ah khiah ding ah le pakhat le pakhat aa uhnah dih ding lawng te kan si fawn. Mah le holh cio in siseh, holh phunphun cawh in siseh, kan miphun ni kan hmanmi cu zeidah a palh ti khi ka lung a fian khawh lomi a si.

Chin, Lai, Zomi kan hman dan aa lawh lo ruang ah kan i dang tiah keimah pumpak cun ka ruat hlei lo. Miphun khat kan si tiah ka ruah tthiam ko. Miphun ni kan tuah ah Kawl holh kan hman zong ah, Falam holh kan hman zong ah, Hakha holh kan hman zongah, Mirang le Norway holh kan hman zogn ah, kan cawh viar zongah a poi in ka thei lo. Holh timi cu minung pakhat le pakhat kan i communicate khawhnak hnga, kan chimmi kan i theih piak khawh nak hnga caah sermi a si tiah ka ruah. Buainak a chuah ter tu ah kan hman ahcun holh hman zia thiam lo ah kan tla lai. Tedim si ning law Tedim holh theng te ka ti i Tedim holh peng in kan chawnh i na lung a fian lo nak cha cun kan pahnih kan thiammi Mirang holh hna in kan i chawnh ah bia kan i ruah ah kan i theithiam i kan i daw deuh lai cu, lo mei?

Kanu Mate nu hni <3
Kanu Mate nu hni <3 One of our traditional wear 

Holh cu miphun pakhat nunphung caah a biapi tukmi a si caah miphun ni hna kan tuah tikah kanmah holh te kan hman khawh ahcun a ttha tuk hen ta. Nain kan hngalh cio bang, kannih miphun cu holh phun a tam pi a hmangmi kan si caah holh pakhat te kan i hrawm khawh lo tikah i soi le i thlak len nak in cun i theithiam ah a ttha deuh tuk lo maw ka ti.

A bikin, ramdang, kan miphun kan tlawmnak ah cun kan miphun ni kan hman tti tikah holh a dangdang lawngte a hmangmi kan i cawh dih. Abiana ah Oslo kiangkap a ummi kan miphun pawl ah hin Kawl holh a hmangmi, Mizo holh a holhmi, Hakha holh, Tedim, Matu holh le Falam holh a holhmi kan tling dih. Ka hngalh lomi holh hmanh a um len rih lai. Mino kan hawi le chung hmanh ah Mizo holh bak in a rak tthang i Kawl holh le Hakha holh a thei bak lomi zong kan um. Mizo lei holh a hngal kho bak lomi zong kan um hoi. Kawlram bak ah a tthangmi Kawl holh lawng a thiammi zong an um. Mah tikah holh phun kip kan cawh a hau. Kan miphun ni kan hman ttinak thawng in kan i naihnak, kan i komhnak le kan i dawtnak a fek deuh i mah cu a biapi mi a si ko tiah ka ruah.

12746069_10156528336205263_1190012763_n
More…

Miphun a hme te kan si nain holh tampi kan ngeih caah hi kan holh pawl aa dannak thawng in i hmuhthiam lonak, rem lonak, tthennak a chuah lonak hnga kan i theihthiam deuh i kan i dawt deuh a herh ko.

Hruaimi ttha

Hruaitu ttha le hruaitu chia kong hi kan chimceih tuk nain hruaimi kong hi kan ceih tuk lem lo. Bu a phunphun a um i hruai dan zong cu a phunphun a um, ka lung i a ummi cu kanmah miphun nih kan ngeihmi phaisa pek loin ttuanmi bu (volunteer organization) i hruainak kong a si. Hruaitmi har, quality a um bak lo mi hruaimi kong tlawmpal ttial ka duh.

Duhnak langhter lo/Contact har taktak

Thil fawi te a si ttung i hruaitu rian ttuannak a har ter tukmi cu biahalmi leh lo le duhnak langhter lo hi asi. Hruaitu lei in nan duhnak chim u law ti tik ah chim top hi a har bak lomi a si nain a chim bak lomi hruaimi kan um. Tuchan cu hmaitonh in i ton a har tikah zapi biaruahnak e-forum, facebook/viber group tbk. in i hal a si. Biahalnak hmuh ko nain leh bak lo i phone chawnh chih chap, ca kuat chih a hngakmi kan um. Phone chawnh zong ah tlaih lo, sms kuat zong ah i hmuh ter lo a hmangmi kan um len rih. Rianttuantu an rian kan har ter pinah kan phaisa le caan zong kan chuh hna a si. Kanmah nih kan dirhmi bu a tthanchonak a dawntu hi kanmah tu hna kan rak si.

12746574_10156506500645263_1896581518_n
Stavanger

Nawl le lem i ziak tuk

Project pakhat kan ttuan lai tiah zapi hnatlak in khiah a si cang ko nain ttuan taktak tik i hruaitu nih hrilhhawh tikah mah rian a si ve philh in hruaitu pawl pumpak rian a bawmmi hna i lawhter zong hi a poi mi pakhat a si rih. A nawl tein nawl, a lem tein lem a duh hi a poi tuk rih lo hei ti ko u sih law, a cheu cu voi khat nawl le lem ah an duh lo. Zei kan ti lai, an i har ter tuk. Man phlah lo in ttuanmi mibu pawl ahcun hruaitu pawl zong nih ninghngal ngai in mi rianfial ti cu a um tuk lo, a nawl tein i nawlpat cio a si ko nain, an kan lem tuk i an kan nawl deuhdeuh a cung ah kan i chia deuhdeuh, kan ttum duh lo deuhdeuh. A hnu ahcun kan man a kai tuk i hohmanh nih an kan caw ngam/duh ti lo, kan man kan i tthumh tikah cun kanmah nak quality ttha deuhmi an rak tor cang. Hman awk kan tlak ti lo.

Hruaitu sinin tamtuk i ruahchan

Laimi mibu tampi i hruaitu a ttuanmi pawl hi a sokmi an um lem lo. Kanmah nih kan thimmi hna si i a caan caan ahcun hrem dingah kan thimmi hna an lo. Zei ruang ah dik si, thimmi a tam deuh zong nih hin mipi biaal ngamh/sian lo in ttuan a si. Hruaitu kan thim hna le cangka in an rianttuanmi zoh duh loin an palhnak rumro a hmumi hruaimi zong kan um. Man phalh lo ttuan ding ah kan thim hna tikah anmah zong pawcawmnak ah rianttuan a herhmi le adangdang herhnak an ngeihmi hi theihthiam piak kan i tim hna lo. A fel lo tuk ti sawhsawh kan hmang. A caan caaan ahcun a fel lo tuk van ti lai aa ngaihmi hna kan lo. Hruaitu an thin a hun sual i bia an chim ve tikah le a ninghngal, hman awk a tlak lo kan ti fawn hna. Thinhun sualnak nawl zong kan pe hna lo, minung an si ve i kanmah bantuk mitling lo an si ti kan duh bak lo. Anmah sinin tam tuk kan i ruahchan, nain kanmah nih upat le theihthiam kan duh fawn lo.

12696153_10156506500550263_800204305_n

Mah i a mak lo tak ka ti mi cu, hruaitu pawl nih an rak tuah cang i thawng zong ttha tein thanh cang komi mah fel lo ruang i hmuh lo le hngalh ruang ah, cucu khakha nan tuah lo, mah cu nan tuah ding si ti phun ruahnak cheuh phun in aa lami kan um khi a si. Mi soi kan duh ah, asiloah, ruahnak pek kan duh ahcun an kong tal cu hngalh ding a si.

Kan miphun ah hin hruaitu a domhtlaimi, thla a campiakmi, a theithiammi, tha a pemi, bawmh a duhmi an um len ve ko. Nain kan tlawm tuk rih. Miphun a hme te kan si i kanmah le kanmah kan i thluk lengmang ahcun a poi tuk ka ti. Hruaitu kan thimmi hna ah professional taktak a simi an tlawm te, lahkhah zong kan pek hna lo caah, professional service kan i ruahchan ding a si lo, an chanbaunak a um sual zong ah theihthiam ding a si ka ti. Thil ttha duh ruang ah a ttuan ttimi kan si hna caah i bawmh cio khi a nuam.

Quality a ttha deuhmi hruaimi tampi kan herh ko rua tiah.

 

 

 

Kan community hi kan zohchuk sual maw?

Kan hnu Australia in Nu Bawi le a pa Norway an kan tlawn lio ah Oslo pawngkam ummi chungkhat le hawikom cheukhat pawl he kan inn ah kan riak tti hna. Kan inn cu nih thawng le hlasak thawng le rawl rim lawngte in a khat. Coka coffee ka lak pah ah innpi in kanu thang nawn in a nihmi le kapa hehchat aa capo mi ka theih tikah ka lung a dam tuk ning.

12714254_10156484053215263_67188295_n

Norway kan phanhka ah hin kanu le kapa an i nuamh lo tuk ning hi zaangfak te an si. Mino cu hawikom kan ngei colh, holh kan thiam colh i kan thla tlak a fawi deuh ngai. Nain kanu le kapa cu an hawi le tthing he an i tthen dih pinah hika ah hin holh ruang ah an hawikom ngeih a rau deuh hen ta. Norway cu Laimi kan i tthek dih tikah upa caah cun lilen celh a si lo. Rian ttuan nih le hauh, rian ah le holh thiam set lo, hawi he biaruah har, rianttuan hawi nih bia an chim sual le an mitau an i palh sual ah heh tiah i kawih i tha chiat, nek a hmang pah tawnmi tete zong van ton pah taktak. Ralzam sinak i phuhrun pah, hawi nakin a niam deuh ah i thlak buin zakzum nawn tein um a rak si tikah Norway um an rak i nuam hrim hrim lo. Thaku (ka nau hniang) university a dih in cun kan kir ko lai, an ti peng. Holh cawnnak sianginn siloah rian in inn ttin cangka in phone i lak in vawlei cung ram kip i a ummi kan chungkhat le hawi le pawl chawnh in an i la. Khua le a sik, khuamuih le a tam, hawi le le um lo, mi nih le tlawm, internet hman thiam le a paw rih lo, fa le he le i theihthiam lo, an caah a rak har hrim ko lai. Ramdang mi mipem cheukhat zong hi mah pawl ruang ah hin a molh thaimi, a nunnak aa hlomi an um len cu mu.

12714418_10156484053080263_1720241656_n

Ram ttha ram rum ah kan um zong ah lungthin i nuamh lo ahcun bia a dih ko. Kanu hi Hakha kan um lioah a rian ah aa nuam tukmi a si, kapa hi Malay ah a um i rian har tuk in a ttuan nain rianttuan a huammi a si caah Malay ah aa nuam tuk ve. Norway ah zing fatin an thawh hnawh chanmi hi, ka lung a fian ning ah, fa le fimcawn ruah ah a si bik ko. Kanu le kapa bantuk an tam pi lai ti cu a fiang ko. Fa ka ngei rih lo i maw a si ka hngal lo, ziah cu ti reru cun kanu le kapa nih hin u-sa an kan pek hnga ka ti. Khuasak nak relrem nak le zalong tein khuaruah le ruahnak langhter khawhnak, le ram ttha ah a ummi Pathian thluachuah pawl zei rel loin ka chimmi a si bak lo. Caan tampi ahcun thilri rumnak lei nih hin lawmhnak a chuah ter bak lo.

Atu ah hin cun kanu le kapa hawi ttha tampi an ngei cang, Norway mi he Laimi he, innpa he innpa lo he. Hawi an ngeih tikah Norway hi INN a lo deuh cang. Weekend a lawngmi hmanh an ngei ti lo kan ti ko lai. Kanu le kapa ruangah kan chung dihlak in khual a duh phun lawng te kan i cang dih, ihphah le puan an i khonmi hi nan hmuh ahcun nan nih chuak lai. Kapa hi inn kong a chim fatin te khual nih an hman lai, khual an i ting lai lo, ti phun lawng te khi a si. Hawi an duh khun. Atu chan hi cu i manh lo tuk cio chan a si i caan pek in chungkhat le hawikom nih an kan tlawn tikah (Noway cu len a tlawm te, kan i hlat tuk hna) kan i khulum i kan i nuam tuk tawn.

12736104_10156484053290263_2141614149_n

Cungkhat hawikom pawl i an man a sunlawi dan hi ka lung a fiang deuh ngai in ka thei. Laimi community in kan ummi hi a hlan ah ka hna a rak hnok tuk nain atu hnu hin cun a man a ngei tuk in ka ruah. Kan van a ttha tuk. Mah te rumro i umcionak (Individualism a tthawnnak) Norway bantuk ram ah hin Laimi kanmah le kanmah kan i zohkhenhmi hi a sunglawi tuk ka ti. Mah ram cia ko ah thih lai hmanh ah lengtu a ngei lo zong an um, mah le ram cia ko ah khuadang ah university va kai ah aa thawhmi tlunnak um lo ruang ah le hotel hlan khawh lo ruangah sizung ah a va it mi hna an um. Ram cozah nih tampi an kan zohkhenh ko, i tax kan pek ve cu ti. Laimi cu siannak lungthin bak in kan i hrawmh, kan i zohkhenh ciomi a si caah, a standard a sang deuh ka ti.

12721579_10156484053370263_1841317632_n

Ka upa deuhdeuh, ka Asian deuhdeuh, ka hram ah ka kir thluahmah. University a kai ka hi Laimi um lonak ah Norway hawi le lawng te he ka um i, bachelor ka kai chung hi ram dang pawl ah kaa chawh pah ngai tikah ka hram he kaa hlat deuh ngai, global citizen ka si ka hei ti top. Nain global citizen zong nih hrihhram cu a ngei cu mu. 😉 Ka vah ka vah hnu i ka lung a fiangmi cu mah le hrihhram teah i peh bu tein global citizen si i a sullam a um khun ka ti, cu lo ah cun Pathian nih miphun khat le rong khat ah an kan ser dih hnga.

Lungfim phun in kaa la, va ngeih ka hau. Mah vial!

Ahodah Rung Tlang a chim? Who Broke Mount Rung?

Kan hnu ah khan Norway ummi Chin Relief Committee nih Oslo ah seminar kan tuah i a kong tlawmpal zong post pakhat ah ka ttial bal. Mah lio i an kan telpi mi Pu Victor Biak Lian nih a chimmi pawl lakah ka lung ah a tang ngaimi, khua a ka ruah ter tuk mi cu, Laitlang a rawhmi hi kanmah ruang ah a si i tu hnu in cun kan nundan (ways of life) kan thlen hrimhrim a hau cang, timi hi a si.

Norway i thinkung le ramkung an dawtning hi Norway a ummi Laimi nih kan ceih lengmang mi a si; an zohkhenh dan le an dawt dan kan hmuh ah kan Laitlang thingram a dawt le a zohkhenh kan thiam lo dan an kan hngalh ter ngai tawn.

Photo credit: Lian Hakha
Photo credit: Lian Hakha

Nai i kan tonmi thingkung kan hau tuk ruangah a si tiah na ruat maw ka hngal lo, nain kei ka zumh ngaimi a si. Thingkung kan hau, tuuhmawng kan ttheh tikah, a rawkmi hi thingkung le vawlei lawng si loin saram pawl nunnak ca zong ah hrawktu a si. Vawlei zong nih ti le ruah a dawp in ttha tein a fim kho ti lo. Vawilei nawn zong a tlau dih.

Kan mawh maw ti ah cun mawh lo bak nak cu kan hngalh cio dih. Zei in dah rawl kan chuan lai, zei in dah inn kan sak hnga, zeidah kan i toh lai, cun, ok, chim chap ti duh hlah ning. Hngalh cia a si ko i.

Photo Credit: Lian Hakha
Photo Credit: Lian Hakha

Nain, kan luan ve nak pakhat cu kan kut aa thleh tuk. Ka chim duhmi cu ramlak ah kan kal tikah thing caah kan phorh lo ko ding, zei hmanh zong a kan ti lo mi thingkung no tete sam ta duak le themh phunphai kan hman mi khi cu a poi tuk ka ti, atu ka ruah ah ka thling a za, an hmaikhah zong a si lo, a sertu hna hmai khah zong a si lo. Ziah namte a harmi te kan i put le cangka tein sam lo le hau lo in kan um khawh hnga lo, ka ti.

Photo Credit: Lian Hakha
Photo Credit: Lian Hakha

Atu kan tonmi nih hin fim tampi kan chim hram seh ti ka duh tuk. Ka duh lawng si loin a zumh zong ka zumh, kan nun dan an kan ruahter tthan tu a si hrim hrim lai ka ti. Zeitluk in dah rawhral hi a fah ti kan hngalh cang caah zohkhenh a kan thiam ter deuh lai tiah zumh hrimhrim. Lungfim deuh nih hi kong hi tampi aupi, chimpi, ceihpi, cawmpiak tu cu kan herh. Hi lio caan hmanh ah hin thingram le kan vawlei dawtnak kong awareness tuah kan tlolh ahcun mitam pi bantuk in thingram kilvennak lei chimh kan har chinchin men lai.Laimi hi ka hmuhmi balmi miphun tampi nak in cun miphun le ram a dawmi kan si tiah ka ruah. Dawt a herhnak kong ttha tein chimh kan si i kan i fian i kan hngalh ko ahcun lungfim bu tein aa tuah hramhram mi cu kan um hmanh ah a tlawm pacik te kan si lai ka ti. Kan nunnak caah thinghau a herhmi zong hi atu ahcun a zor thluahmah ko cang, a zor chinchin rih lai. Atu hmanh ah Hakha ah electric ttha tein a ngah cang cu mu. Thil ttha tampi a chuak te ko lai tiah ka zumh ko.

Photo Credit: Lian Hakha
Photo Credit: Lian Hakha

A tawinak in:

Tutan rawhnak kan tonmi hi kanmah minung tuahsernak ruang ah a chuakmi a si tiah ka ruah. Kan mawh lo nak cu kan nunnak caah kan herh caah kan tuah a herh bak mi a si. Kan mawh nak cu a herh lo tiang in kan hrawk tuk, kan kut a fim lo tuk. Atu ah electric mei lei le adangdang lei in tthanchonak a chuak chin lengmang caah kan nunnak caah thingkung hau i bochan hi a zor chinchin cang lai. Cu bantuk konglam nih tampi kan thingram a khamh hna bantuk in kanmah zong kan zia le kan nundan tampi kan i remh a hau. Kan i remh lawng si loin dawt le zohkhenh kan thiam nakhnga zong kan cawn chin lengmang a herh. Cu bantuk i cawnpiaknak caah atu hlei in caan ttha a um ti lo (um ti hram hlah seh). Hi i cawnpiak hi kan tlolh lo hrimhrim a hau.

Laimi chungah aa thupmi lungput dawh (a personal reflection on civil society response to disaster situation in Myanmar)

Norway ah hin Chin Relief Commitee kan tuah ve cuh, atu lio Laitlang/Kawlram kan tonmi kong ah zeiti tal in kan i tel kho ve hnga maw tiah. Norway a ummi Chin organization vialte fonh in August 15 ah khan kan dirh tti mi a si.

Laimi sining a chanbaunak kong ah soi le zai hi, Lai media ah, pulpit ah biaruahnak ah an tam tuk cang. Ngakchia he upa he mah sining cio in zai cio a si i mi a simh ngai cang. Nain zai lo awk ttha lo thil hi a tam pi cu mu, mah ruang cun zai cio cu a si ko i. Nain, a herhmi vialte cu aa zai dih pah ko cang lo maw ka ti. Mah caah cun, keimah hi cu kaa chap chih bak lai lo, ka ti ko nain, ka chim duhmi he aa pehtlaih caah pakhat te, chikhat tein ka van sawh ta duhmi cu, lungrual kan i harh nak kong hi a si.

On the way to the bridge
Photo Break (London)

Lungrual lo le pakhat le pakhat i doh cu kanmah Chinmi chung lawng ah si lo in kan Kawlram ning pi in a cangmi zia a si cu mu. Mah zia khi kan miphun hme te chungah a lut chap mi hi a mak lo ngai ka ti. Aho khi dik lung va hrinh ding phunphai khin a um.

Atu nai i kan tonmi harnak nih, aa si lengmang i aa rem lomi unau, midang nih ral an rak pek hnu lawng ah vut tiah a ttangtti mi bantuk a kan lawhter. Norway chung i bu (biaknak lei he lei lo he) pawl hi kan i doh cu a si lo nain i bawmh zong kan hmang tuk rih lem lo. Nain, tutan cu kan i fonh top i Relief Committee kan dirh colh, kan lung chung ah a ummi cu unau kan sinak, miphun khat kan sinak le kan miphun caah tthathnem duhnak lungthin lawng a um. Kan bu kalning a si maw, kan phunglam le kan phungphai nih zei a ti, hei ti phun kong ah bia vakvai a um lo (ka hngalh tawk ah). Adang kong ah siseh law biahnawmtam a um len cang lai, underground information tiah min ka sak. Khi, official a si ttung lo i biathli a si i a ttha lo fawnmi pawl khi mu. Tutan cu mah pawl ruahnak caan kan ngei lo.

Greenwich Station
Photo Break 2 (Greenwich)

Norway lawngah a si lo, ramdang ah cun ka hngal lo nain Laitlang, Kawlram hrimhirm ah cun bawmhnak bu a hme tete a chuakmi a tam ngai tiah an kan chimh. Bu zapi (ngawt) fonh in Laitlang ah CCERR (Chin Committee for Emergency Relief and Rehabilitation) hna dirh a si. Mah kong cu nai ah khan Chin Relief Committee in Norway nih tawlrelmi seminar ah khual kan sawmmi kapu Victor Biak Lian, Camilla Buzzi (Burma expert tiah kan ti tawnmi) nih an kan chimh. Kapu Rev. Peter Ngaidam zong kha nai ah Kawlram a va tlun tikah, an zapi in zeitin dah kanmah miphun nih harnak kan tonmi cungah kan i bawmh timi kong an chim ahhin Laimi lungput a san tuknak kong a ka ruahter tthan.

Facebook i an share tawnmi thawngpang pawl ka hmuhmi ah ka lung a ka su bikmi cu khuate lei in harnak a tongmi caah facang an rak phorh hna, timi pawl le Thantlang in facang le aanhnah an rak phorh hna timi pawl ka hmuh ah hin khua tam pi a ka ruah ter. Lungput sang le standard a ngei takmi ziaza hna hi caan tampi cu cathiam le mirum kan timi hna sin ah hmuh lo in hngalh theng lomi sin in a rak ra tawn, abiana ah khuate ah a um ko i lo a thlo tawn mi nutung nu, hei ti bantuk sin khin ruah theng lo buin hmuh khawh tawn a si mi hi a ka hngalh ter tthan ngai.

#17 Close-up
Photo Break 3 (Kristiansand)

Kan i theihhngalh ngaimi Norway upa nu, ramsifak le organization a ngan pipi ah kum saupi rian a ttuan cangmi nih Chinmi nih nai ah kan tonmi harnak le kan miphun kanmah le kanmah kan i zohkhenh dan kong ah a chimmi cu, “ Nai tonnmi kongah organization a ngan pipi bawmh hal an si tikah, khoi, survey kan van tuah ta lai, cun a dang vei le vei kan tuah ta lai, an ti lio ah Chinmi cu an i fonh dih i an phaisa he minung cheukhat he harnak tonnak hmun ah an phan dih cang, ´´ a ti. Kan lungput a tenau tuk, ti chim kan timh tikah voi khat tein khua ruat tthan cang hna u sih.

Hi kan tonmi nih hin atu tiang cu, kan miphun an kan funtom. Mah in hin fim i thawk in i daw tuk cang hna u sihlaw a nuamh lai ning. Kanmah miphun lawng si loin Kachin an ra, Karen an ra, Kachin pawl hna cu bulh phaisa he an ra. A cung lei in i tthennak i thawk in a tanglei tiang va hlanh ko hmanh sehlaw, a tanglei in rem tein kan i fonh tthan i a cunglei tiang kan va banh khawh ahcun Kawlram tampi aa rel kho lai.

11036032_10155576634790263_5798896193229562285_o

Nai Denmark Civui, Europe Chin Mino le Laitlang Bawmhnak Pawl Kong

Nai ah Denmark ram Esbjerg khua ah Chin Christian Association of Europe (CCAE) nih ni 5 chung conference a kan tuah piak. A voi khat nak Europe Chin Christian Youth Conference tiah auh a si i, July 29 in August 2 tiang kha a si. Inntek cu CCYADK (Chin Christian Youth Association in Denmark, a si rua, ka palh kho) an si. Laimi tuahmi conference le civui ka kalmi lakah quality a ngei bakmi conference pakhat ah aa tel. A kong tam deuh in Thingtthang mekazin ah ka rak cover te lai.

11834927_10155861121985263_3925151007266324553_o

Civui saupi van zawh, khual saupi tlawn, mitkuh vuai loin um hnu i mah le inn te, ihnak khaan te ah van phak cu a nuam tuk tawn. Tutan cu innphanh kaa nuam tuk nain, civui i kan um tti mi ka hawi le pawl ka ngai tuk hna i zeiti phun in dik ka um. Kan i komh ka, kan i dawt tuk lio ah kan i tthen i a si rua.

Favourite spot
Favourite spot from the Conference hall

Nai civui cu Germany in le Czech Republic in a ra mi ka hawi hlun le thar he kan i tong hna. Denmark ah hin hawi tampi ka rak ngei lo, ka hngalhmi a tlawm ngai. An mui khi ka hngalh pah hna, nain an min le an facebook le an mui khi ka pehtonh thiam hna lo hen ta. Nai ka kal cu fiang nawn tein ka hngalh hna pin ah ka komh tuk colh hna. Khi mu, komh an thiam tuk, cun an fim tuk. Zei kan ti lai, an i titer mi a si fawn lo mi khi hmuh khawh a si fawn i ka dawt tuk hna. Norway i kan i komh cia mi pawl zong khi tutan cu ka dawt hna nak a kai chinchin. Mitkuh vuai lo nawn bu te khin an mithmai khi a panh ngai chap cuh, ka zaang zong an fak, duh zong an nung tuk ka ti. Europe mino pawl, klem (hug) kan kuat hna. Cun, kan ngai tuk hna.

Civui dih, inn thianh hnu :(
Civui dih, inn thianh hnu 🙁

Atu ka hawi le ka ti mi pawl hi keimah nak ngakchia deuh lawng te an si. Nai civui nih khan ka upat pah cangmi ka lung a ka fiang hnik i ka lau pah i kaa theihter chih lo. A ra mi hi kum 16-24 hrawng an tam bik. A zei si zongah hawikom ahcun kum thleidannak, nu sinak le pa sinak, ti phun cu a biapi tuk lem lo cuh, si ko lo maw? Kan i kom peng ko hna lai mu? 😉

David nu´s courtyard
David nu´s courtyard

Nai civui i a rami mino vialte cungah, a bikin inntek Denmark mino pawl cungah lawmhnak nganpi ka ngei ti langhter ka duh. Nan sinin cawn ding ttha tampi ka hmuh. Kan civui le conference pawl hi atu bantuk in a nuam chinchin thluahmah lai tiah ka ruah, a ruang cu Jesuh zulh kan duhnak nih a kan funtom tuk i a si ka ti, ti cun nan ruat ve ko lo maw? Conference tlangtar bantuk in, hi kan i dawtnak le kan i komhnak pawl zong hi, Bawipa sunparnak caah si hram ko seh!

David´s nu flowers
David´s nu flowers

Atu lio cu Norway lei cu harnak a tongmi Laitlang kan unau hna caah thlacam, phaisa kholh le thawngpang i hrawmh kan tuah bik lio a si. Khrihfa bu pawl, Chin Community in Norway, Norway Chin Christian Federation le Chin Student Union hi fiang in ka hngalh mi, hi bawmhnak kongah a ttuan cuahmah mi kan si. Rianttuan tti nak tete zong a um tik ah ka lungthin a ka lum ter ngai. Nan si ve lai tiah ka ruah ko. Nan tuahmi pawl kha rak kan share ve te uh mu.

11855614_10155861135115263_1232125679202893553_n
Mirang khuhlu, Manu and her white brother from Esbjerg 😉

Mangttha uh <3