Nunphung kan kilven dan a hman maw?

Miphun pawl thawhkehnak tuanbia pawl zoh tikah hin a tampi cu khoika in lei in a rak ra mi, a rak pemmi an si, ti hi a tam ngai. Laimi zong nih cu bantuk tuanbia cu kan ngei. A tawinak in chimah cun mipem lawngte kan si ko hna. Amah duh tein a pemmi he duh lo buin pem a hauh ruangah a pemmi he kan si hna.

Aa tthekmi mipem (Diaspora) ah hin a min a thang bikmi le a tu tiang ceih bikmi hi  Bible ca chan i Jew mipem pawl an si lai dah. Cu Jew diaspora kong hlathlainak saupi a tuahmi unau hna, Jonathan Boyarin (anthropoligist) le Daniel Boyarin (historian), nih 1993 i an chuahmi mipem kong cauk ah an ttialmi pakhat khua a ka ruah ter ngaimi, ka lung a tling ngaimi pakhat a um.

“Diasporic cultural identity teaches us that cultures are not preserved by being protected from `mixing´ but probably can only continue to exist as a product of such mixing´´

A sullam cu mi he kan i cawh lo thawng in kan nunphung kan kilveng kho deuh lem lo, miphun dang he kan i cawh tik tu ah hin kanmah sining le nunphung hi a lang deuh, a tawinak in cun, kan kilven khawh deuh, ti khi a si ko. Midang kong kan cawng deuhdeuh kanmah kong kan thei deuhdeuh, kan ti lai cu.

Rokefeller Center, NYC, USA

A lung a tling lomi zong tampi um khawh a si nain, keimah pumpak in cun a hman tuk tiah ka ruah. Khua dangdang ram dangdang ah ka va um hnu, miphun kip he kaa cawh hnu ah hin ka Laimi sinak ah a fek deuh in kaa thei. Laimi sinak zong hi ka uar deuh i a sunhlawih zia ka thiam deuh. Norway kan pem ka, nu le pa inn ah um i Laimi bu sinah kaa teltum tuk lio ah hin Laimi si hi a har tuk in ka thei. A ka simh tuk. Pem ka cio si tikah kan lung a buai cio dih i kan i theithiam hna lo, bia zong a tam, i sik zong a tam. Norway sinah chuah deuh ahcun “ a tlau lai, zoh te uh´´ ti phun hna a si.

Norway ah mipem si a rak harnak cu khua kip ah an kan tthek dih, holh thiam hna seh, anmah mi he i kom hna seh ti mi (integration policy) ruang ah si dawh si. Kan umnak khua cio ah Laimi tthi khat um cu thluachuah nganpi a si. Mah caah cun kan hawikom ah, kan kainak sianginn cio ah miphun khat i hmuh hi a um tuk lo. Mah tik ah Norway nunphung i hrawm a fawi deuh ngai. Kan hawi le zong hi miphun dang an tam caah, a tlawm bik nunphung pahnih karlak ah kan i tanh colh. Mino caah a har khun i upa caah a fawi deuh hlei bak ve lo.

Ellis Island Museum of Immigration, USA

Miphun dang, nunphung dang tampi kan hmuhton thluahmah tikah kanmah nunphung le kan miphun tthatnak a cuang chin lengmang. Nu le pa inn ah um nih simh tuk i inndang chuah hnu, nu le pa nih an kan tuahpiakmi vialte kanmah tein tuah a hauh dih hnu i lung fian bantuk khi a si ko. Bible chung i fapa tlau pa hmuhtonmi bantuk a si ko rua hih, nain a tlaumi hi thil chia ah ka hmu lem lo, a biapi tukmi thil a va cawn caah mu.

Ellis Island Museum of Immigration

Fa le nau le nih khuadang ah sianginn kai an duh tikah siseh, miphun dang tonnak ah an kal tawn tikah siseh thinphan ding le thlolh ding a si lem lo. Khuadang, miphun dang sin an um tik ah, anmah sining an thlau lo nak hnga ruahnak pek tu hi a biapi. Thlacampiak a biapi chinchin. A biana ah zu din na duh lo buin na hawi le nih an in hnek ruang ah din a hau tiah na ruah ahcun nangmah le nangmah naa upat lo bia a si, ti bantuk in biaruah khawh an si ko. Zu teh an duh rengreng ahcun tholh loin zu nih thluak le taksa zeitin a hrawh khawh zia ti bantuk hna chimh hi, tep bak hlah, ti nak in hma a kal deuh hnga.

Innchungkhar lawng ah si loin mipem khrihfa bu pawl nih miphun dang khrihfa bu pawl he pehtlaihnak hna an ngeih tikah fa le nau le caah a ttha tuk. Midang he kan i tthen peng ahcun kanmah le kanmah i thlau viar zong kan fawi te. A biapi tuk rihmi cu kan nunphung kan kilven kan ti tikah kanmah Laitlang kan rak um lio kan rak hngalhmi nunphung le dan rumro kan kilven i thilsining aa thlengmi kan tuak lo ahcun pingpalo kilven zong a fawi.

 

Laimi meeting zeitin kan tawi ter lai?

Norway mi he meeting kan tuah tikah meeting kha suimilam 4 rau ding in an suai ahcun suimilam 4 bak ah kan dih. London ummi Britian-Burma society i general meeting ah ka kal ve i minute 17 bak an rau. Kum khat voi khat an tuah mi a si ve ko, thimnak an tuah chap. Upa lawngte, professor le taanzung embassador le cattial (author), lawyer le thiamsang lawngte an si. Holh zong a huam bak i an chim duhmi zong ttha tein a chim khomi an si. Nain an duhnak an langhter tikah kutthlir hi an hman bik.

Laimi bupi meeting tuah tuanbia ah meeting record ahcun lunglawm tein kan dih ti ttial a si tawn nain a taktak ah, tukum kan meeting cu kaa lung si bak, ti hi a um tuk lo. Ka thei bal lo. Biakhiahnak cungah lungsi lo nakin kan meeting tuah dan le meeting i a herh lomi biapehpar kan chim sualmi nih simh dih lak in an kan tuah tawnmi nih bupi meeting paoh an kan ngeihlah ter viar.

General meeting cu mipi duhnak kawl a si caah pumpak duhnak langhter zong hi a biapi hrimhrim, a herh fawn. Atu lio kan miphun sining zoh in bupi meeting caah a ttha lai ti ka ruahmi pa hnih te ka chim ta lai.

  1. Rian ttuantu nih meeting ceih ding hi a tlai bik zarh 2 aa duh ah mipi sinah thlah siseh (atu cu an tuah pah dih cang ko). Ceih ding pakhat cio kha hrilhfiahnak tawi te he thlah dih siseh law i meeting ah hrilhfiahnak le pialnak kong ah caan kan hmang ti hnga lo.
  1. Online forum hi kan hmang thiam dih ko i bupi meeting ca ko ah hin kan hman ding a si. Meeting zarh 2 hlan ah online ceihhmainak ong hna usih law mipi nih an duhnak langhternak hmuhma kan ngei hna hnga. Mah tikah rianttuanbu nih chuahpi mi he aa lo lo mi ruahnak mipi nih kan ngeih tikah kan duhnak kong ca in kan langhter cang caah meeting ni ah hrilhfiah a hau chap ti hnga lo.

 

Hmanthlak thar ka ngei lo i a um cia ka tar bia.

Online in i ceih ta tikah a man zong a dih lo i caan zong hi a flexible deuh. Ca kan ttial hlan ah khua ruahnak caan kan ngeih tikah i tinh lo buin mi lung fah ter sual a um ti lo. Kan duhnak an kan hngalh piak ko cang i kan duhning in bia khiah a si lo tik zongah kan i lungsi cio hnga. A ruang cu mipi duhnak kawl caan a si. Online ceihhmainak ah meeting a hruaitu nih ttha tein kan zulhdawi (moderate) cu a hauh ve bantuk i meeting ni taktak ah mipi nih meeting hruaitu hruaining tein kan um ve a hau.

Tthatnak a duhmi, kan bu cio a dawmi lawngte kan si. Meeting tawi zong a duhmi lawngte kan si. Kan meeting tuah tawn dan zoh tikah aa dawmi zong i sik kan fawi ngai te. A si ding a si lo. Man pek hau lo in kan ngeih cio dihmi online forum hi kan hman deuh hna ahcun meeting ah bia ngaih nakin kutthlir a tam deuh lai i hma kan kal ngai lai tiah ka ruah ko.

Holh phun tampi a hmangmi (multilingual) kan si

Laimi cu kan zapi ngawt in a tlawm bik holh phun 2 a hmangmi lawngte kan si: Laitlang kan um lio tein Lai holh le Kawl holh kan hmang, ramdang kan pem in  holh 3nak kan cawng. Cun ramdang sianginn ah cawn lo a ngah lomi second language (kanmah caah cun 4nak siloah 5nak) kan cawng. Holh phun tam deuh thiam poahpoah cu a ttha ko i CV zong aa dawh tuk. Nain a harnak tampi a um ka ti.

Voi khat cu dawr ah hawi le tampi he rawl kan ei tti. Norway pa ka hawi pa kha Chinese (Mandarin) major a si i a thiam ngai cangmi khi a si. Cinhnak ah ti in khan ka pawng i a tthumi tuluk pa he khan tuluk holh in an i chawn. Keimah he kan i chawnh tikah Norway holh kan hmang tawn i midang an i tel paoh ah English kan hmang. Minute tlawmpal bia kan i ruah hna ah a thluak a buai tuk tuk i ar ko in sau nawnpi a um. Ka ni len nain a si dan khi ka lung a fiang tuk.

Kensington garden, London

Ka mirang holh a dih caan a um, Norway holh le kawl holh khi mitchinh buin kawl chih ka herh caan zong a tlawm ti lo. Ka nuhrin holh a simi, kaa ziak bikmi Lai holh hman hmanh ah keimah le keimah kaa zumh lo caan a chuah a tam tuk. A ruang cu holh tam deuh hman peng tikah Laiholh hi felfai lo ngaiin, cawh hrut in, holh ka hman tuk caah a si.

A hlan ahcun ka khuaruahnak holh in Lai holh bak a si. Nain a rau deuhdeuh i ka khuaruahnak holh zong hi aa cawh thluahmah. Kawl holh ka holh hna ah khin ka thluak in mirang holh in ka tuak hmasa i ka leh chommi khi a si. Aa tuaitam dih. Mah i khua ka tuak ngaimi cu ramdang chuak Lai fa le pawl an si. Laiholh in holh aa thawkmi an um bantuk in kan umnak ram holh in holh thiam aa thawkmi zong an um. An mawh lo nak cu an i hngilh lo caan tam deuh cu ngakchia zohkhenhnak ah chiah an si.

Winter Wonderland @ Hyde Park, London

Kan bu ngakchia ka zoh hna nak in ka lung a fianmi cu a ngakchiat lio ah Norway holh lawng bak aa ziakmi zong hi tlawmpal an upat deuh cun ahodah Lai holh in ka chawnh lai ti an hngalh. Lai holh zeitik an thiam ti awk khin an um. A cheu cu inn ah Vuangtu holh a hmang i Biakinn an phanh ah Hakha holh a thleng kho colhmi an um. An ngakchiat deuh lio holh phun khat (Norway) holh lawng an hman lio ah hin khual kan ngeih tikah an soi ngai hna cuh, nu le pa an mawh chiat hna. Upa cheukhat hi an sual ngai cuh, holh thar cawn anmah nih an i fawih lo ngai nain kum 5 ngakchia nih Norway holh lawng a thiam rih ahcun an lung a rawk tuk. A cheu kan mileng pawl cu ngakchia pawl kha Hakha holh in an chawnh i an theih lo tikah “Nan fa Laiholh nan thiam ter lo, nan tlau lai,´´ tiah an ti colh hna, ngakchia nih Buanlung holh silo ah Surkhua holh a thiammi an tuak lo.

Kings Cross Station, London

Chim ka duhmi cu holh tampi hman hi holh pakhat te kha thiam lak, nal lak in thiam a har ter pinah kanmah nuhrin holh kan thiam ciami zong a quality a zor ter. Mah cu nifatin cawn bu, hman cuahmah bu zongin a cang khomi a si, keimah tal in mi tampi caah a fawi lo. A lung  a fim ngai cangmi upa ca hmanh ah a har ahcun ngakchia caah a fawi lai tiah tuak awk a si hrim lo. Hnuhmai tuak lo in soi hi ttih a rak nung tuk e tiah.

 

Ngaikuang toh (Spicy prawn salad)

Eidin kong ka post lonak a sau ngai cang. A ruang cu ka thiammi a dih pah cang pinah ttha tthi in rawl ka chuan lonak hrim a sau. Keimah lawng ka um chung cu a hring in ei a ngahmi vialte a hring in ka ei ti awk a si. Pakhat ca lawng rawl chuan cu tha tho lo. Atu ka ttialmi ngaikuang toh zong hi a fawi tuk i, mah hoi hna ttial cu ti in nan thin hoi hna a hung kho men.

A zei si zong ah aa telmi cu a tanglei bantuk hin an si.

 

Ngaikuang a hmin cia

Nannan

Piat

Retei

Hmanphek/Cite

Chihria

Tuah ning

Ngaikuang kha Tesco (London) ah ka cawkmi a si i a hawng aa khek cia i hna a thiang ngai. A ngan deuh i pan deuh tete in ka par, retei hang kha lut deuh seh ti ah mu. Mah khan nannan ka ttawl, ka riam, piat ka par, hmanphek le cite ka peih i ka cawh i a dih ko. A thaw tuk, a thiang tuk fawn. A thlum lomi ti, tea, beer, wine, soda, tisa sawh, zei poah he i tlak dawh a si.

Norway a ummi caah cun Kiwi i a hawng aa hawk rih lomi, kilogram pakhat ah 49 Kr man an hauhmi ngaikuang kha a hlawk lai, mi tam deuh caah toh i timh ahcun mu. Aw, cun Norway ah ngaikuang cawk ahcun Rema, Rimi le nakin Kiwi ah cawk ah a man aa deng deuh tuk.